Pytania, które słyszymy najczęściej – i odpowiedzi, których szukają nasi klienci
Fundacja rodzinna to temat, który od maja 2023 roku nie schodzi z ust właścicieli firm rodzinnych, zamożnych inwestorów i osób planujących sukcesję. Już w 2025 roku złożono blisko 4 000 wniosków o rejestrację – i z każdym miesiącem to zainteresowanie rośnie. Nie ma się co dziwić: polska gospodarka dojrzewa do poważnych rozmów o tym, co stanie się z firmą i majątkiem, gdy założyciel odejdzie lub zdecyduje się wycofać z bieżącego zarządzania.
W Justice co tydzień rozmawiamy z klientami, którzy stoją właśnie przed tym pytaniem. Fundacja rodzinna pojawia się w tych rozmowach coraz częściej – ale razem z nią pojawiają się wątpliwości, mity i pytania, na które nie ma prostych odpowiedzi. Poniżej dzielę się tym, co słyszymy najczęściej i jak nasz zespół pomaga klientom znaleźć właściwą drogę.
Zastrzeżenie: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w rozumieniu właściwych przepisów. Każda sytuacja jest inna – zachęcamy do indywidualnej konsultacji z doradcą podatkowym lub prawnikiem Justice.
Czym właściwie jest fundacja rodzinna i dlaczego to nowość?
Fundacja rodzinna to osoba prawna powołana w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów i wypłacania świadczeń na ich rzecz. Tak definiuje ją ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, która weszła w życie 22 maja 2023 roku.
Czego w Polsce brakowało przez lata? Narzędzia, które pozwalałoby zbudować trwałą strukturę majątkową niezależną od losów konkretnej osoby. Spółki handlowe są do tego celu zbyt operacyjne. Trusty i zagraniczne fundacje były dostępne, ale skomplikowane i kosztowne. Fundacja rodzinna wypełniła tę lukę.
Jej rolą nie jest prowadzenie biznesu w klasycznym sensie. To raczej rodzinny skarbiec aktywów – nieruchomości, udziałów w spółkach, papierów wartościowych, gotówki – zarządzany zgodnie z wolą fundatora, nawet po jego śmierci lub utracie zdolności do działania.
Klienci często pytają: czy fundacja rodzinna to to samo co fundacja charytatywna? Nie – to dwie zupełnie różne instytucje. Fundacja rodzinna służy interesom rodziny i wskazanych beneficjentów, nie realizacji celów społecznych.
Kto może założyć fundację rodzinną i co do niej wnosi?
Sytuacja, którą znamy z rozmów z klientami:
Właściciel firmy budowlanej – jedna osoba, udziały w kilku spółkach, kilka nieruchomości, plany sukcesyjne wobec dwójki dorosłych dzieci. Zastanawia się, czy może samodzielnie założyć fundację, czy potrzebuje do tego wspólnika lub prawnika.
Co wyjaśniamy:
Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych – obywatel polski lub cudzoziemiec. Fundację może założyć jedna osoba albo kilka osób wspólnie. Nie ma więc przeszkód, by zrobił to samodzielnie.
Fundator wnosi majątek – zwany funduszem założycielskim – o minimalnej wartości 100 000 złotych. Co ważne, nie musi to być gotówka. Nieruchomość, udziały w spółce, akcje, inne składniki majątkowe – wszystko to może stanowić wkład. Fundator zachowuje szerokie uprawnienia: sam określa w statucie cel fundacji, listę beneficjentów, zasady wypłat i warunki rozwiązania.
Co istotne – fundator może jednocześnie zasiadać w zarządzie fundacji i być jej beneficjentem. Pełna kontrola nad majątkiem nie wyklucza korzystania z jego owoców.
Ważne: wniesienie majątku do fundacji rodzinnej jest neutralne podatkowo. Nie płacimy CIT w momencie wniesienia – ani PCC od samego aportu. To jedna z kluczowych przewag tej struktury na starcie.
Kto może być beneficjentem i jak to wpływa na podatki?
Pytanie, które słyszymy regularnie:
Czy mogę wskazać jako beneficjenta bratanka? A przyjaciela rodziny? A organizację charytatywną, której pomagam od lat?
Odpowiedź i co z tego wynika:
Beneficjentem może być każda osoba fizyczna – w tym sam fundator, jego małżonek, dzieci, wnuki, rodzeństwo, a także osoby niespokrewnione. Beneficjentem może zostać też organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego.
To, kto jest beneficjentem, ma jednak ogromne znaczenie podatkowe. Przepisy PIT wyróżniają trzy grupy:
Oznacza to, że planując listę beneficjentów, warto przeanalizować nie tylko relacje rodzinne, ale i ich skutki podatkowe. Nasz doradca podatkowy regularnie pomaga klientom zrozumieć różnicę między poszczególnymi grupami i jej wpływ na efektywność całej struktury.
Co fundacja może, a czego nie może robić?
Częsty scenariusz:
Klientka planuje wnieść do fundacji udziały w spółce handlowej i apartamenty na wynajem. Chciałaby też, żeby fundacja przejęła jej dotychczasowy sklep internetowy. Zanim zdecyduje, chce wiedzieć, czy to możliwe.
Jak to tłumaczymy:
Fundacja rodzinna nie jest narzędziem do prowadzenia operacyjnej działalności gospodarczej. Ustawodawca określił zamknięty katalog dozwolonej aktywności. Fundacja może między innymi:
Sklep internetowy jako działalność operacyjna nie mieści się w tym katalogu. Apartementy na wynajem – jak najbardziej. Udziały w spółce – też. Klientka może więc skorzystać z fundacji, ale z wyłączeniem swojego e-commerce. Takie scenariusze analizujemy wspólnie z klientami jeszcze przed założeniem fundacji – żeby uniknąć kosztownych niespodzianek po fakcie.
Fundacja może prowadzić działalność spoza dozwolonego katalogu, ale zapłaci wtedy 25% CIT zamiast standardowego zwolnienia. To znacząca różnica, którą warto uwzględnić w planie finansowym.
Opodatkowanie CIT – gdzie jest haczyk?
Pytanie, które pada w niemal każdej rozmowie:
Słyszałem, że fundacja rodzinna w ogóle nie płaci podatku. To prawda?
Prawda – ale nie do końca:
Co do zasady fundacja rodzinna jest zwolniona podmiotowo z CIT. Dochody gromadzone wewnątrz fundacji z inwestycji, dywidend, odsetek, wynajmu czy sprzedaży aktywów nie są bieżąco opodatkowane. Podatek CIT pojawia się dopiero w momencie wypłaty świadczeń beneficjentom – stawka wynosi 15%. Mechanizm ten przypomina estoński CIT: pieniądze reinwestowane wewnątrz struktury rosną bez bieżącego obciążenia podatkowego.
Zwolnienie ma jednak trzy wyjątki, o których trzeba wiedzieć:
Dla klientów, którzy planują wnieść do fundacji duże portfele nieruchomości komercyjnych, ten ostatni punkt bywa zaskoczeniem. Dlatego zawsze analizujemy strukturę majątkową zanim rekomendujemy konkretne rozwiązanie.
Dlaczego fundacja rodzinna zyskuje tak dużą popularność?
Kiedy tłumaczę klientom główne przewagi tej struktury, zazwyczaj wymieniam trzy:
To połączenie sprawia, że fundacja rodzinna jest dziś jednym z najskuteczniejszych narzędzi sukcesji i ochrony majątku dostępnych w polskim prawie.
Czego nie mówią popularne artykuły o fundacji rodzinnej?
Fundacja rodzinna bywa przedstawiana jako prosta i bezpieczna. W praktyce – jest zaawansowanym narzędziem prawno-podatkowym, które wymaga starannej konstrukcji.
W Justice obserwujemy, że liczba sporów sądowych i interpretacji podatkowych dotyczących fundacji rodzinnej rośnie dynamicznie. Organy podatkowe nadal wypracowują stanowiska w wielu kwestiach, które ustawa pozostawiła otwarte. Zmiana interpretacji może mieć realne skutki finansowe dla klientów, którzy zbudowali strukturę bez aktualnego doradztwa.
Dlatego w Justice do każdego wniosku o założenie fundacji rodzinnej podchodzimy indywidualnie. Nie kopiujemy wzorców – analizujemy konkretny majątek, konkretną rodzinę i konkretne cele.
Fundacja rodzinna to nie produkt z półki. To struktura skrojona na miarę – i tak powinna być projektowana.
Jak Justice pomaga w zakładaniu i prowadzeniu fundacji rodzinnej?
Nasz zespół łączy kompetencje doradcy podatkowego i prawników w jednym miejscu. Obsługujemy cały proces – od analizy struktury majątkowej klienta, przez przygotowanie statutu i wniosku rejestracyjnego, po bieżącą obsługę księgową i podatkową fundacji.
Jeśli rozważasz założenie fundacji rodzinnej lub chcesz ocenić, czy ta forma jest właściwa dla Twojej sytuacji – zapraszam do rozmowy. Pierwsze spotkanie zawsze poświęcamy na zrozumienie Twojej sytuacji, nie na sprzedaż gotowego rozwiązania.
Zadzwoń: +12 352 27 99 | kontakt@justice.pl | Kraków (ul. Długa 74/6) | Katowice (ul. Warszawska 40/2A)
Zastrzeżenie: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w rozumieniu właściwych przepisów. Każda sytuacja jest inna – zachęcamy do indywidualnej konsultacji z doradcą podatkowym lub prawnikiem Justice.
