Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą mogą skorzystać z tzw. „ulgi na start”, czyli zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze sześć miesięcy od rozpoczęcia działalnosci. Co istotne – możliwość ta nie przysługuje wyłącznie przy pierwszej rejestracji przedsiębiorstwa. Jeżeli działalność została zakończona lub zawieszona, a od tego momentu upłynęło co najmniej 60 miesięcy, przedsiębiorca ma prawo ponownie rozpocząć korzystanie z ulgi.
Zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców, prawo to dotyczy osób fizycznych, które:
- zakładają firmę po raz pierwszy, albo
- wznawiają działalność po minimum pięciu latach przerwy od jej ostatniego zakończenia lub zawieszenia,
- i jednocześnie nie świadczą usług na rzecz byłego pracodawcy w zakresie tożsamym z czynnościami,
które wykonywali w ramach stosunku pracy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
W takiej sytuacji przez pół roku od rozpoczęcia działalności przedsiębiorca nie musi odprowadzać składek na ubezpieczenia społeczne.
Zawieszenie działalności – czym jest i jak działa?
Prawo przewiduje możliwość czasowego zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Z reguły dotyczy to przedsiębiorców, którzy nie zatrudniają pracowników, choć wyjątkiem są sytuacje, gdy pracownicy przebywają na urlopach związanych z rodzicielstwem (np. macierzyńskim, wychowawczym czy rodzicielskim).
Działalność można zawiesić:
- na czas nieokreślony, albo
- na okres określony, nie krótszy niż 30 dni.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 września 2018 r. (II GSK 1045/18), zawieszenie należy traktować jako dopuszczalny prawem „przestój” – przedsiębiorca nadal istnieje, ale nie prowadzi aktywnej działalności. W tym czasie może być zobowiązany do podejmowania jedynie niektórych czynności związanych z wcześniejszym prowadzeniem firmy.
Warunek pięcioletniej przerwy
Kwestia ponownego prawa do skorzystania z ulgi była przedmiotem interpretacji ZUS z 24 stycznia 2025 r. (DI/200000/43/1177/2024). Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy, który zawiesił działalność we wrześniu 2019 r., a wznowił ją we wrześniu 2024 r. Początkowo zgłosił się do ZUS z pełnym kodem ubezpieczeniowym, a następnie wyrejestrował się z ubezpieczeń społecznych, pozostawiając wyłącznie obowiązek składki zdrowotnej.
ZUS wyjaśnił, że:
- ulga na start ma charakter dobrowolny – to przedsiębiorca decyduje, czy z niej korzysta,
- jeśli ktoś z niej zrezygnuje, nie może „wrócić” do tego uprawnienia ani wstecz, ani w trakcie bieżącego
prowadzenia działalności, - ponowne skorzystanie z ulgi możliwe jest dopiero po upływie pięciu lat od zakończenia lub zawieszenia
działalności.
W efekcie organ uznał, że w opisanej sytuacji przedsiębiorca faktycznie nabył prawo do ulgi i przez sześć miesięcy od dnia wznowienia działalności nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Podstawa prawna: art. 18, art. 22–23 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.).
